Bhutan Neden Dünyanın En Mutlu Ülkesi?

Bu bir istatistik yazısı değil. Bhutan’ın mutluluk endeksini Google’da aratabilirsiniz zaten. Ben sizinle neden bu ülkenin “dünyanın en mutlu ülkesi” diye anılmasının bir pazarlama cümlesi değil, gözle görülür bir gerçek olduğunu paylaşmak istiyorum.

Turist İstemeyen Bir Ülke

Bhutan’a girmek kolay değil. Az sayıda insan alıyorlar, her turistin ülkeye günlük belirli bir miktar bırakmasını zorunlu tutuyorlar. Öyle “kafam esti, hadi Bhutan yapayım” demeniz mümkün değil — prosedürleri var, ancak ondan sonra girebiliyorsunuz.

İlk bakışta bu bir kısıtlama gibi görünebilir. Ama orada birkaç gün geçirince anladım ki bu, “yatırım olsun, turist olsun, döviz gelsin” mantığında bir ülke olmamanın bir sonucu. Bhutan, sırtına çantasını atıp gelen kalabalıkları değil, gelenlere doğru düzgün hizmet verip karşılığında ülkesini koruyabilmeyi tercih ediyor.

Kralın Halka Baktığı Yön

Bir krallık burası — ama kral, kendi çıkarı için halkını köle eden cinsten değil. Halkı onu o kadar seviyor ki, kendisi “parlamento kuralım, demokrasiye geçelim” dediğinde halk bunu reddediyor.

Ülkenin anayasasında, topraklarının en az yüzde 60’ının ormanlık alan olarak kalacağı yazıyor. Şu an bu oran yüzde 70’e ulaşmış durumda. Dağlarının altı maden dolu olmasına rağmen kral, yeşile zarar gelmesin diye şirketlere kazı izni vermiyor. Halktan alınan vergiler, halkın ücretsiz eğitim ve sağlık hizmeti alması için harcanıyor. Silahlı kuvvetler yok denecek kadar az — zaten tüm ülkeyi askere alsalar bile ne Çin’le baş edebilirler ne Hindistan’la. Kral, parayı silaha değil halkına harcamayı seçiyor.

Bunları bana rehberimiz anlattığında, ilk tepkim “ne kadar idealize edilmiş bir anlatı bu” olmuştu. Ama sonra fark ettim ki, halkın bu anlatıya itiraz etmemesi, vergi vermekten şikâyet etmemesi — çünkü vergilerin kendileri için harcandığını biliyorlar — bunun sadece bir devlet propagandası olmadığının en somut kanıtıydı.

Günlük Hayatta Mutluluk

Ülkede sigara içmek yasak; sadece turistlere belli noktalarda izin veriliyor. Kamuda çalışan halk yerel kıyafetlerle çalışmak zorunda — bu yüzden etrafta bol bol etekli, uzun siyah çoraplı erkekler görüyorsunuz; kadınların yerel kıyafetleri de çok zarif. Ama hepsinden öte, herkes dingin ve huzurlu görünüyordu bana. Trafik polisleri bale yapar gibi yönetiyordu trafiği — ama zaten kimse hızlı gitmiyor, kimse saygısızlık etmiyordu ki.

Paro’daki hediyelik eşya dükkânlarında bile bu tavrı gördüm: fiyatlar biraz yüksek, indirim en fazla yüzde 15, daha fazla pazarlık etmiyorlar. “İstersen alırsın, istemezsen sen bilirsin” modunda davranıyorlar — ne yapışan bir satıcı tavrı var, ne de rahatsız edici bir ısrar. Yüksek fiyatların sebebi vergi; ama halk bundan şikâyetçi değil.

Ejderhanın Sembolü

Bhutan’ın resmi dili Dzongca’da ülkenin adı *Druk Yul* — yani “Ejderhanın Ülkesi.” Milli marşlarının adı *Druk Tsendhen*, “Ejderhanın Krallığı.” Ülkenin resmi havayolu da *Druk Air* — Ejder Havayolları. Bu kadar sembolik bir varlık ejderha, Bhutan için ki bayraklarında bile yer alıyor. Bir ülkenin kendini bir efsanevi yaratıkla bu kadar derinden özdeşleştirmesi, bana hep ilginç gelmiştir — sanki gücü, gizemi ve korumayı aynı anda temsil eden bir sembol seçmişler kendilerine.

Benim Gördüğüm Mutluluk

Orada geçirdiğimiz üç günün sonunda Bhutan’ı şöyle formülüze etmiştik kendi aramızda: Rize’nin Ayder Yaylası’nı alın, Konya kadar büyütün; ona Safranbolu evlerini ekleyin. Bol tapınak, ejderha ve birbirinden güzel insanlar katın — buyrun size Bhutan.

Ama bu formül bile eksik kalıyor. Çünkü Bhutan’ı gerçekten mutlu kılan şey, tek bir manzara ya da tek bir politika değil — hepsinin birlikte yarattığı bir tutarlılık. Doğasını koruyan bir anayasa, halkına dönen bir vergi sistemi, aceleye getirilmeyen bir trafik, kendi kültürünü günlük kıyafetinde bile yaşatan bir toplum. Paro Taktsang’a tırmanırken de hissettiğim bir şeydi bu aslında: acele etmeyen, elindekini koruyan, dıştan gelen her şeyi kendi hızında süzen bir kültür.

Belki de “dünyanın en mutlu ülkesi” ifadesi, bir ölçüm sonucundan çok, bu tutarlılığın bir yansıması. Orada geçirdiğim günlerde hiç kimsenin acelesi yoktu. Ben de acele etmeyi unuttum.

—

Bhutan’ı deneyimlemek isterseniz, Journey of the Soul’un Bhutan turu, bu yazıda anlattığım gözlemlerin hepsini bizzat yaşayabileceğiniz bir güzergâh sunuyor.

*(Bhutan turu detayları ve tarihleri için bize mail atın →)*